, विज्ञान

विज्ञान

  • नाष्ट

    विज्ञहरुको विवरण सङ्कलन गर्दै नास्ट

    चितवन, चैत ३ । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नास्ट) ले नेपालका सरकारी वा गैरसरकारी कार्यालयहरुमा कार्यरत तथा अन्यत्र छरिएर रहेका विज्ञान तथा प्रविधि (प्राकृतिक विज्ञान, कृषि विज्ञान, चिकित्सा शास्त्र, इन्जिनीयरिङ, गणित, सूचना प्रविधि आदि) विषयहरुबाट विद्यावारिधि प्राप्त वा सो सरह नेपाली वैज्ञानिक एवं विद्यावारिधि सकेर विदेशमा रहेका नेपाली वैज्ञानिक एवं प्राविधिकहरुको यथार्थ विवरण […]

  • देशकै ठूलो सौर्य प्लान्ट : वैशाखदेखि विद्युत् बल्ने

    काठमाडौँ, २५ फागुन । देशकै हालसम्मकै ठूलो सौर्य ऊर्जा प्रणालीबाट आगामी वैशाखभित्र विद्युत् उत्पादन गर्ने तयारीका साथ काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । ऊर्जा मिश्रणको अवधारणाअनुसार नै नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले नुवाकोटमा २५ मेगावाट क्षमताको सौर्य प्रणाली निर्माण गरिरहेको छ । ग्रिडमा आबद्ध नेपालकै सबैभन्दा ठूलो सोलार आयोजनाका रुपमा लिइएको सो परियोजनाबाट विद्युत् उत्पादन शुरु भएपछि […]

  • स्टेफन हकिङ्ग

    स्टेफन हकिङ्गले गरेका थिए भविष्यवाणी, ‘एउटा चक्कीले मानव इतिहास परिवर्तन गर्छ’

    स्टेफन हकिङ्गले गरेका थिए भविष्यवाणी, ‘एउटा चक्कीले मानव इतिहास परिवर्तन गर्छ’। विश्व प्रसिद्ध खगोलशास्त्री, वैज्ञानिक तथा लेखक स्टेफन हकिङ्गले आफ्नो एकाग्र भएर काम गर्ने महत्वपूर्ण क्षमताको रहस्य खुलाएका थिए । न्युरल कनेक्टिभिटी (Neural Connectivity) र दिमागको कग्निटिभ फङ्सन (Cognitive Brain Function) बढाउने एक स्मार्ट ड्रग्स (Smart Drugs)को प्रयोगले प्रिफ्रन्टल कोर्टेक्स (Prefrontal Cortex) को शक्ति बढाउने […]

  • पृथ्वीमा जीवको बिनाश हुन सक्ने सम्भावनाहरु

    संसारको अन्त्यको वारेमा प्रसिद्ध वैज्ञानिक स्टेफन हकिङग्सको यस्तो थियो धारणा

    संसारको अन्त्यको वारेमा प्रसिद्ध वैज्ञानिक स्टेफन हकिङग्सको यस्तो थियो धारणा । विश्व प्रसिद्ध खगोलशास्त्री, वैज्ञानिक तथा लेखक स्टेफन हकिङ्गले मानिस विज्ञान र प्रविधि क्षेत्रको प्रगतिबाट उत्पन्न खतरालाई सामना गर्न आउँदो १०० वर्षमा निकै सावधान हुनुपर्ने बताएका छन । उनले विश्व स्वभाविक रुपले समाप्त हुनेछ वा मानिसद्वारा नष्ट गरिनेछ भन्ने प्रश्नको जवाफमा रेडियो टाइम्ससंग एक साक्षात्कारमा […]

  • पृथ्वीमा जीवको बिनाश हुन सक्ने सम्भावनाहरु

    पृथ्वीमा जीवको बिनाश हुन सक्ने सम्भावनाहरु

    भौतिकवादको चरम विकासले गर्दा मानव जीवन संकटमा पर्दै आइरहेको छ । पृथ्वीमा प्राकृतिक रुपमा मानव र अन्य जीवको मृत्युु सामान्य रूपमा हुने प्रक्रियामा त हामी अनभिज्ञ छैनौं । तर छोटो समयभित्रै मानव जातिको अत्यन्तै ठुलो संख्यामा बिनास हुन सक्ने सम्भावित कारणहरुबारे यहाँहरुले विचार गर्नु भएको छ ? जान्नुहोस पृथ्वीमा जीवको बिनाश हुन सक्ने सम्भावनाहरु यस्ता […]

  • रुपेश चँदरा खड्का

    आफैँले बनाएको गाडी चलाएरै देखाएपछि…

    पोखरा, १५ फागुन । आफ्ना छोराछोरी, विद्यालयका विद्यार्थीका हरेक सिर्जनाले विद्यालय परिवार एवं अभिभावकको मन प्रफुल्ल नहुने कुरै भएन । बुधबार पोखरा महानगरपालिका–२७ स्थित लिटलफ्लावर एजुकेशनल एकेडेमीका कक्षा १० मा अध्ययनरत विद्यार्थी रुपेश चँदरा खड्काले आफ्नो सिर्जना देखाएर विद्यार्थी, शिक्षक तथा अभिभावक सबैलाई दङ्ग पारे । विद्यालयको २७ औँ अभिभावक दिवसका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा उनले […]

  • अरुण ग्रह

    अरुण ग्रहका केही रोचक तथ्य

    एजेन्सी, अरुण ग्रहले १७ घण्टामा आफ्नो अक्षमा परिक्रमा पूरा गर्दछ । अर्थात् अरुण ग्रहमा १७ घण्टाको दिन हुन्छ । सूर्यलाई एकपटक परिक्रमा गर्न चाहीँ अरुण ग्रहले ८४ वर्ष लगाउँदछ । अर्थात् अरुण ग्रहको एक वर्ष पृथ्वीमा ८४ वर्ष बराबर हुन्छ । अरुण ग्रहले सूर्यलाई परिक्रमा गर्न ८४ वर्ष लगाउँछ । जसका कारण त्यहाँ ४२ वर्षसम्म […]

  • नेपालको युरेनियम उत्खनन योग्य

    नेपालको युरेनियम सम्भावना मात्र कि उत्खनन योग्य पनि ?

    प्रायः हरेक बस्तुमा सम्भावना रहेको त हुन्छ तर त्यस बस्तुले मानवीय आवश्यकताको पूर्ति गर्न सक्ने उपयोगिता बढी महत्वपूर्ण हुन जान्छ । विश्वभर नै आणविक शक्तिलाई सैनिक प्रयोजनको निमित्त मानव विरुद्धमा दुरुपयोग गर्नुभन्दा विधुतीय उर्जामा परिणत गर्नुपर्ने जनमत रहेको देखिन्छ । धेरै अध्ययन गर्न बाँकी भए पनि प्रारम्भिक चरणको अध्ययनले औद्योगिक सम्भावना देखिएको छ । युरेनियम […]

  • क्वान्टम थ्योरी

    क्वान्टम थ्योरी (Quantum Theory) र यसको महत्व

    क्वान्टम थ्योरी (Quantum Theory) र यसको महत्व ! आजको युग विज्ञान तथा प्रविधि युग हो । विज्ञान तथा प्रविधिमा हरेक दिनजसो नयाँ नयाँ आविष्कार हुनु नौलो कुरा रहेन किनकि सूचना प्रविधिको विकासका कारण पनि नयाँ आविष्कारको विकास विश्वभर फैलन रत्तिभर पनि लाग्दैन । भौतिकशास्त्रको क्वान्टम सिद्धान्तमा आधारित भई विकास गरिएको क्वान्टम कम्प्युटिङ मेसिनले अहिले विश्वभर […]

  • नेपाली भू-उपग्रह

    नेपाली भू-उपग्रह नेपाली स्याट-१ ले लियो भुटान, बङ्गलादेश तथा भारतको तस्बिर

    मंसीर ३०, काठमाडौं । नेपालले पहिलो पटक प्रक्षेपण गरेको भू-उपग्रह नेपाली स्याट-१ ले भुटान, बङ्गलादेशको ढाका तथा भारतका आसाम, दार्जिलिङ र सिक्किमका भूभागको तस्बिर लिएको छ । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा-प्रतिष्ठान (नाष्ट) ले आफ्नो कार्यालयमा सूचना प्रवाह गर्ने माध्यम ग्राउण्ड स्टेशन जडान गरेसँगै नेपाली स्याट-१ पहिलो पटक ती तस्वीर लिन सफल भएको हो । […]

  • गोपाल भण्डारी विज्ञान तथा प्रविधि पत्रकारिता पुरस्कार, २०७६

    भण्डारीलाई २०७६ सालको विज्ञान तथा प्रविधि पत्रकारिता पुरस्कार

    मंसीर २०, ललितपुर । साइन्स इन्फोटेक डट कम डट एनपीका प्रधान-सम्पादक गोपाल भण्डारीलाई विज्ञान तथा प्रविधि पत्रकारिता पुरस्कार प्रदान गरिएको छ । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नाष्ट) को कार्यालय, खुमलटार, ललितपुरमा आयोजित कार्यक्रममा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले भण्डारीलाई पुरस्कार प्रदान गरे । पुरस्कार राशी ५० हजार रुपैयाँ रहेको छ । […]

  • नाष्ट प्राज्ञसभा २०७६

    नाष्टद्वारा वैज्ञानिकका लागि ४ नयाँ पुरस्कार स्थापना

    १८ मंसीर, ललितपुर । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नाष्ट) ले विज्ञान र प्रविधिका क्षेत्रमा प्रतिभाको सम्मानका लागि ४ नयाँ पुरस्कार स्थापना गरेको छ । जस अनुसार रु दुई लाख राशिको ‘कुलपति राष्ट्रिय नव–प्रवर्तन पुरस्कार’, रु २५ हजार राशिको ‘महिला विज्ञान तथा प्रविधि पुरस्कार’ रु २५ हजार राशिको ‘विज्ञान शिक्षक पुरस्कार’(प्लस टु सम्म), रु […]

  • पुरस्कृत पत्रकारहरु

    ‘राष्ट्रिय विज्ञान दिवस’ २०७६ को अवसरमा २ जना पत्रकारहरु पुरस्कृत

    असोज १, २०७६, काठमाडौँ । नेपाल सरकार शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले आज असोज १ गते सातौँ ‘राष्ट्रिय विज्ञान दिवस’ २०७६ सफलतापूर्ण भव्यताका साथ सम्पन्न गरेको छ । यस वर्षको राष्ट्रिय बिज्ञान दिवसको नारा “विज्ञान, प्रविधि र नवप्रवर्तन : सामाजिक आर्थिक रुपान्तरण” भन्ने रहेको छ । उक्त दिवसको मूल समारोह समितिको मुख्य कार्यक्रम आज राष्ट्रियसभा […]

  • थाल्यो संवाद नेपाली स्याटेलाइटले, ग्राउन्ड स्टेसनसँग नेपाली स्याटेलाइटको दोहोरो सम्पर्क

    ३० भदौं, काठमाडौँ । नेपालको पहिलो भू–उपग्रह (स्याटेलाइट) ‘नेपाली स्याट–१’ ले नियमितरूपमा ग्राउन्ड स्टेसनसँग सम्पर्क गर्न थालेको छ । स्याट–१ ले पठाएको सूचना, तथ्यांक र अन्य विवरण स्टेसनले नियमित रेकर्ड गर्न थालेको हो । स्याटेलाइटमा जडान भएको ब्याट्रीको अवस्था, पृथ्वीलाई फन्को लगाउन लाग्ने समयावधि, पृथ्वीसँगको दूरी, सो उपकरण रहने स्थान आसपासको तापक्रमजस्ता सूचना ग्राउन्ड स्टेसनले […]

  • नेपालको धरातलीय स्वरूप पत्ता लगाउन ‘लाइडार सर्वे’ सुरु

    १६ भदौं, काठमाडौं । नेपालको धरातलीय स्वरूप पत्ता लगाउन नापी विभागले ‘लाइडार सर्वे’ सुरु गरेको छ । विकास निर्माणलगायत ठूलो क्षेत्रमा टेवा पुग्ने यो सर्वेलाई नापीले ‘ड्रिम प्रोजेक्ट’का रूपमा गत वर्षदेखि अगाडि बढाएको हो । हवाईजहाज उडाएर गरिने उक्त सर्वेको तयारी अन्तिम चरणमा पुगे पनि मङ्सिरदेखि मात्र जहाज उडाइने छ । पहिलो चरणमा २० हजार […]

  • Satellite

    चीनले पाँच वर्षसम्म निःशुल्क स्याटलाइट इमेज उपलब्ध गराउने

    ९ भदौं, काठमाडौँ । चीनले पाँच वर्षसम्म निःशुल्क स्याटलाइट इमेज उपलब्ध गराउने ! नापी विभागले विकास निर्माणका आयोजना निर्माण गर्नुपूर्व अति आवश्यक पर्ने स्याटलाइट इमेज लिन थालेको छ । नापीले समग्र नेपालको स्याटलाइट इमेज लिन थालेको हो । विकासनिर्माण र पूर्वाधार विकासका लागि अद्यावधिक स्याटलाइट इमेज आवश्यक पर्छ । चीन सरकारको सहयोगमा यस्तो इमेज लिने […]

  • जलवायु परिवर्तनको नेपालमा असर, वार्षिक ९० अर्ब नोक्सान

    ८ भदौं, काठमाडौं । विश्वमा बढ्दै गएको जलवायु परिवर्तनको समस्याका कारण नेपालले बर्से्नि झन्डै ९० अर्बको नोक्सानी बेहोर्नुपरेको छ । वन तथा वातावरण मन्त्रालयले गरेको एक अध्ययनले जलवायु परिवर्तनका कारण मुलुकको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको करिब २ देखि ३ प्रतिशत अर्थात् ६० देखि ९० अर्ब रुपैयाँ नोक्सान हुने गरेको तथ्य सार्वजनिक गरेको हो । जलवायु परिवर्तनको […]

  • थ्रीडी प्रिन्टरबाट मंगल ग्रहका लागि घर तयार

    १५ असार, काठमाडौं । अमेरिकाको एक कम्पनीले थ्रीडी प्रिन्टिङ प्रविधिको प्रयोगबाट एक त्यस्तो घर तयार गरेको छ जसमा बस्नेले मंगल ग्रहको अनुभव लिन सकिनेछ । यसलाई ‘टेरा’ नाम दिइएको छ । न्युयोर्कको हडसन नदी नजिकको जंगलमा यस प्रकारका केही घरहरुको निर्माण पनि पूरा भइसकेको छ । छिट्टै यसलाई बिदा मनाउन आउने पर्यटकका लागि खुला गरिनेछ […]

  • नाष्ट

    नास्टद्वारा २० जना वैज्ञानिकहरु पुरस्कृत

    ललितपुर, २२ जेठ । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नास्ट)ले विज्ञान, प्रविधि र प्राकृतिक क्षेत्रको खोज, अध्ययन र अनुसन्धानमा योगदान पु¥याएका २० जना वैज्ञानिक, प्राध्यापक र विद्यार्थीलाई विभिन्न १० विधामा पुरस्कृत गरेको छ । नास्टद्वारा ललितपुरको खुमल्टारमा मंगलबार आयोजित विशेष समारोहमा शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले उहाँहरुलाई पुरस्कृत गर्नुभयो । मन्त्री पोखरेलले पुरस्कारले […]

  • जागिरे आमाबाबुका सन्तानमा कसरी पर्छ मनोवैज्ञानिक असर ?

    १४ जेठ, काठामाडौं । अभिभावकको रोजगारीले बालबालिकालाई के दिन्छ ? सबैको जवाफ हुन्छ लालनपालन तर रोजगारीका नाममा कामको पछि दौडिएर छोराछोरीलाई समय नदिदाँ उनीहरूको जीवनलाई कसरी मनोवैज्ञानिक असर गर्छ भन्ने कहिले सोच्नुभएको छ ? संयुक्त राज्य अमेरिकाको ड्रेक्सेल विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ता जेफ ग्रिनहोले अभिभावक माझ गरिएको सर्वेक्षणलाई आधार बनाएर काम र पारिवारिक जीवनबीचको सम्बन्ध खाजेका थिए […]