, लेखहरु

लेखहरु

  • लिपुलेक, कालापानी र लिम्पियाधुरा समेटेर नेपालको नक्सा

    सीमा अतिक्रमण : लिम्पियाधुरा, कालापानी र लिपुलेक

    २०७७ जेष्ठ ४, आइतवार । सुगौली सन्धि भन्दा पहिले नेपालको सीमाना पूर्वमा टिष्टा नदी, पश्चिममा काँगडा र दक्षिणमा गंगा नदीसम्म थियो । सुगौली सन्धिमा नेपालले ठुलो भू-भाग गुमाउनु पर्यो । ९ अनुच्छेदहरु रहेको सुगौली सन्धिको अनुच्छेद २,३ र ५ हेर्दा नेपालले निम्न भूभागहरु गमाएको देखिन्छ :- अनुच्छेद २ :- युद्ध हुनु भन्दा पहिले दुवै राज्य […]

  • नेपालको राष्ट्रिय झण्डा

    नेपालको गौरव र नेपालीको स्वाभिमान : नेपालको राष्ट्रिय झण्डा

    नेपालको राष्ट्रिय झण्डाको भावपक्ष, कलापक्ष र अन्तरवस्तु अर्थात् दार्शनिकतत्त्वको विवेचना गर्नका लागि ज्योतिषशास्त्र र तन्त्रशास्त्रको ज्ञान अपरिहार्य छ । भावपक्ष भनेको ज्ञान अथवा दार्शनिक चिन्तन र कलापक्ष चाहिँ त्यसको प्रस्तुति हो । त्यसकारण नेपालको राष्ट्रिय झण्डाको दार्शनिक विवेचना गर्नुभन्दा पहिले यसको भौतिक संरचनाको व्याख्या गर्न आवश्यक छ । नेपालको राष्ट्रिय झण्डामा दुईवटा त्रिकोणलाई साङ्केतिक रुपमा […]

  • लक्ष्मी

    कुन देवी-देवताको उपासना गरे के-के फल प्राप्त हुन्छ ?

    कुन देवी-देवताको उपासाना गरे के-के फल प्राप्त हुन्छ ? यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसार बन्धनात् । विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ।। –विष्णुसहस्रनाम १ मानवले जन्म लिएर भगवान्को नाम मात्र स्मरण गरेमा संसार बन्धनबाट मुक्त हुन्छ भनेर विभिन्न धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख गरेको पाइन्छ । साथै ग्रन्थहरूमा कर्म गर कर्म नगरे तिमीले जीवन निर्वाह गर्न सक्तैनौ भनेर पनि भनिएको […]

  • प्रेमबहादुर सिंह

    प्रेमबहादुर सिंहले गरे महाकाली नदी र लिम्पियाधुराको विश्लेषण !

    काठमाडौँ, ३१ वैशाख । राष्ट्रघाती सन्धि खारेज गर, टनकपुर सन्धि खारेज गर ! महाकाली नदी साझा हो, पानी आधा–आधा हो ! यो नारा नेपालको संसदमा लगातार दश घण्टाभन्दा बढी घन्किएको हो । विसं २०४८ मङ्सिर १८–१९ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजा प्रसाद कोइरालाले भारत भ्रमणका बेला गरेको टनकपुर सन्धिलाई यो सन्धि होइन सहमति मात्र हो भन्नुभएपछि […]

  • नेपाल राष्ट्रका लागि जागौँ 

    नेपाल राष्ट्रका लागि जागौँ  कृते सत्यवती ज्ञेया त्रेतायां च तपोवती। द्वापरे मुक्तिसोपाना कलौ नैपालिकापुरी।। – हिमवत्खण्डपुराण।।७२ ।।६४ ।। कृते अथवा सत्ययुगमा सत्यवती, त्रेतायुगमा तपोवती, द्वापरयुगमा मुक्तिसोपान र कलियुगमा नेपाल नामबाट प्रसिद्ध भूमि नेपाल पार्वतीले रचना गरेको शिवको देश, वेद व्यास, गौतम बुद्ध र सिद्ध गोरखनाथको जन्मभूमि, सीता र भृकुटीको माइत, वज्रगुरु पद्मसम्भव र जैन साधु […]

  • दक्षिण अफ्रिकाको संविधानसभा र संविधान निर्माण प्रक्रिया

    पृष्ठभूमि : दक्षिण अफ्रिकामा लोकतन्त्र आउन सशस्त्र र निःशस्त्र दुवै आन्दोलन भएका थिए जसमा धेरै कालाहरूको ज्यान गएको थियो । प्राकतिक स्रोत साधनको दृष्टिकोणले धनाढ्य दक्षिण अफ्रिकामा धेरै मुलुकहरूले आफ्नो कब्जा जमाउने चेष्टा पहिलेदेखि नै हुँदै आएको हो । सन् १७९५ मा बेलायतले दक्षिण अफ्रिकामाथि आफ्नो कब्जा जमाई नियन्त्रणमा लियो । यस क्रममा बेलायतले आफ्नो […]

  • बोलिभियाको संविधानसभा

    बोलिभियाको संविधानसभा र संविधान निर्माण प्रक्रिया

    दक्षिण अमेरिकी राज्य बोलिभियामा सन् २००४ मा राज्य सुधारका लागि संविधानसभाबाट नयाँ संविधानको निर्माण गर्ने घोषणा गरियो । पहिले क्षेत्रीय स्वयत्तताका लागि जनमत सङ्ग्रह भयो । त्यसपछि सन् २००६ मा मिश्रित निर्वाचन प्रणालीबाट संविधानसभाको निर्वाचन सम्पन्न गरियो । तल्लो सदनमा पहिलो हुनेले जित्ने प्रणाली अपनाइएको थियो । प्रत्येक जिल्लालाई एक निर्वाचन क्षेत्र मानी निर्वाचन गरियो […]

  • इराकको संविधानसभा

    इराकको संविधानसभा र संविधान निर्माण प्रक्रिया

    पृष्ठभूमि : इराकमा जनवरी ३०, २००५ मा पुर्व शासक सद्धाम हुसेनको सत्ताच्युत पश्चात् अमेरिकाको पहलमा नयाँ शासन व्यवस्थालाई संस्थागत गर्न संबिधानसभाको निर्वाचन भएको हो । संविधान निर्माण प्रक्रिया अक्टोबर १५, २००५ मा जनमत संग्रहमार्फत संबिधानलाई अनुमोदन गरिएको हो । इराकी राष्ट्रियसभा नामको संविधानसभाको गठनका लागि समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अवलम्बन गरिएको थियो । त्यहाँ महिलालाई संविधानसभामा […]

  • पार्कमा चराको चिरबिर

    पार्कमा चराको चिरबिर

    पोखरा, २६ वैशाख । पर्यटकीय नगरी पोखराको फेवाताल किनारस्थित कोमागाने पार्क होस् वा वसुन्धरा पार्कमा यतिखेर दिउँसोको समयमै विविध चराको चिरबिर आवाज सुन्न थालिएको छ ।बन्दाबन्दी (लकडाउन) पूर्व दिउँसोको समयमा पार्कमा हुने भीडभाड एवं बजार क्षेत्रमा हुने मानिस एवं सवारी साधनको चहलपहलका कारण यहाँका चराको बास फेवाताल पारिको रानीवन क्षेत्रमा हुने गर्दथ्यो । पार्क क्षेत्रमा […]

  • घाटु नाच

    वैशाख शुक्ल पूर्णिमा र घाटु नृत्य नाटिका

    वास्तवमा घाटु वसन्त ऋतुमा गाइने एउटा राग हो । नेवारहरुको दाफा भजनमा पनि वसन्त ऋतु अर्थात् चैत-वैशाखमा घाटु गाउने चलन छ । बङ्गालका बोटेहरुले पनि वसन्त ऋतुमा घाटु गाउँदै डुङ्गा खियाएर रमाइलो गर्छन् भन्ने सुनेको छु । अहिले यहाँ चर्चा गर्न लागिएको घाटु चाहिँ गण्डकी प्रदेशका गुरुङ, मगर, दरैँ, कुमाल र थारु समुदायमा प्रचलित नृत्य […]

  • भ्यागुताहरु र नेपाली नेताहरुमा फरक के त ?

    भ्यागुताहरु र नेपाली नेताहरुमा फरक के त ?

    असार, साउन लागेपछि भ्यागुताका आवाजहरु खेतका आली र सिमसारको कुवाहरुमा सुन्न पाईन्छ । अझ भनौं वर्षायाम शुरु भएपछि भ्यागुताहरु बाहिर निस्किन थाल्छन् । हरेक किरा-फट्यांग्रादेखि लिएर बिषालु जीवहरु यो समयमा बाहिर निस्किने गर्दछन् । एक हिसाबले हेर्ने हो भने त यी वेला यस्ता जीवहरु मौसम परिवर्तनका कारण तातोले निस्किने गर्दछन् । अर्को हिसाबले हेर्ने हो […]

  • gautam-buddha

    दुःख हटाउन सके निर्वाण प्राप्त हुन्छ – गौतम बुद्ध

    रुपन्देही, २५वैशाख । आज २५६४ औँ बुद्ध जयन्ती विश्वभर मनाइँदै छ । बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीसहित विभिन्न स्थानमा गौतम बुद्धप्रति श्रद्धा र भक्ति प्रकट गरी बुद्ध जयन्ती मनाउने गरिन्छ । कोभिड–१९ को जोखिमका कारण यसपटक औपचारिक कार्यक्रम भने आयोजना गरिएको छैन । यस वर्ष बुद्ध जन्मस्थलमा मनाइने बुद्धजयन्तीका सबै कार्यक्रम स्थगन गरिएको छ । औपचारिक कार्यक्रम […]

  • gautam-buddha

    शाक्यमुनि बुद्ध : आर्य अष्टाङ्गिक मार्गका पथप्रदर्शक

    काठमाडौँ, २५ वैशाख । प्रत्येक वर्ष वैशाख शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने बुद्धजयन्ती पर्व आज सिद्धार्थ गौतमले विश्व शान्ति स्थापनाका लागि पुर्याउनु भएको योगदानको स्मरण स्वरुप मनाइँदैछ । दुःख, अनात्मा, अनित्य जस्ता दर्शनका प्रवत्र्तक गौतमबुद्धको दुई हजार ५६४ औँ जयन्ती शान्तिको कामना गर्दै आज देशभर मनाउन लागिएको हो । बुद्धको जन्म, ज्ञान प्राप्ति, महापरिनिर्वाण वैशाख शुक्ल […]

  • गुरु गोरखनाथ

    वैशाख शुक्ल पूर्णिमा – सिद्ध गोरखनाथ जयन्ती

    सिद्ध गोरखनाथको जन्म वैशाख शुक्ल पूर्णिमाको दिनमा भएको हो । त्यसकारण वैशाख शुक्ल पूर्णिमा चण्डिका भगवती उत्त्पत्ति, कूर्म जयन्ती, बुद्ध जयन्ती र सिद्ध गोरखनाथ जयन्ती हो । सिद्ध गोरखनाथको जन्म कहाँ भएको थियो ? उनको जात वंश के हो ? उनका बा आमा को थिए ? यस सम्बन्धमा राम्ररी निश्चय गर्न सकिएको छैन । आचार्य […]

  • प्रेमबहादुर सिंह

    विकल्प छैन, गर या मर !

    काठमाडौँ, २४ वैशाख । देश कोरोना चुनौतीसँग जुझिरहेको बेला अचानक आएको अध्यादेश प्रकरणले शान्त रहेको राजनीतिक वातावरण यसरी तरङ्गित बन्यो कि सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) फुटको सङ्घारमै पुगेको छनक दियो भने प्रमुख प्रतिपक्ष नेपाली काँग्रेस लगायतका राजनीतिक दलहरूबाट अध्यादेशविरुद्ध एकताबद्ध भएर सहकार्य गर्दै अघि बढ्ने प्रतिवद्धता व्यक्त हुनाका साथै लामो समयदेखि एकता प्रकृयामा रहेका […]

  • वैशाख शुक्ल पूर्णिमा - लुम्बिनी

    वैशाख शुक्ल पूर्णिमा – लुम्बिनी

    लुम्बिनीलाई मानिसले भगवान् शाक्यमुनि बुद्धको जन्मभूमि भनेर बिर्सिसकेका थिए । त्यहाँ स्थित खण्डहरुलाई रुम्मिनदेईको मन्दिर भनिन्थ्यो । बुद्ध जननी मायादेवीको मूर्तिलाई समई माईको रुपमा पूजा गरिन्थ्यो र पशुवलि पनि चढाइन्थ्यो । श्री ३ महाराज वीरशमशेर राणासंग खडाजङ्गी परेपछि वि. सं. १९४३ चैतमा जनरल खड्ग शमशेर राणालाई अर्घाखाँचिको ठाडामा निस्कासित गरियो । उनका मामा केसरसिंह थापालाई […]

  • पर्यटन क्षेत्र

    पर्यटन क्षेत्र ठप्प, ऋणको बोझ थपिएको व्यवसायीको गुनासो

    रामपुर, २३ वैशाख । मुलुकमा सङ्घीयताको कार्यान्वयनसँगै पाल्पाको पर्यटकीय विकासले गति लिएको अवस्थामा विश्वव्यापी फैलिएको कोरोना भाइरस सङ्क्रमणको असर देशका अरु क्षेत्रमा जस्तै यहाँको पर्यटनमा पनि परेको छ । पर्यटन क्षेत्रमा आशा एवं विश्वासकासाथ पछिल्लो समयमा ठूला लगानी भित्रिने क्रमले गति लियो र पर्यटकलक्षित होटल, रेष्टुरेन्ट खुल्ने क्रम पनि बढ्यो । साथै पर्यटकीय नगरी लुम्बिनी […]

  • वैशाख शुक्ल पूर्णिमा

    वैशाख शुक्ल पूर्णिमा र यसको महत्त्व

    चन्द्रमा विशाखा नक्षत्रको नजिकमा गएर आफ्नो सोह्र कलाले पूर्ण भएको दिन वैशाख शुक्ल पूर्णिमा कहलाउँदछ र वैशाख शुक्ल पूर्णिमाको नामबाट त्यस महिनाको वैशाख नाम रहेको हुन्छ । वैशाख शुक्ल पूर्णिमा समन्वयको पर्व हो किनभने वैशाख शुक्ल पर्णिमालाई माध्यम बनाएर त्यस दिन विभिन्न समुदायले आ-आफ्ना तरिकाबाट पर्व मनाउँदछन् । वैशाख शुक्ल पूर्णिमाको अर्को नाम चण्डी पूर्णिमा […]

  • भेनेजुयलाको संविधानसभा

    भेनेजुयलाको संविधानसभा र संविधान निर्माण प्रक्रिया

    पृष्ठभूमि : संविधान पुनर्लेखन गर्ने वा त्यसमा आवश्यक सुधार मात्र गर्ने भन्ने कुरा भेनेजुएलाको इतिहासमा नयाँ कुरा होइन । सन् १८११ देखि १९६१ का बीचमा भेनेजुएलामा २६ ओटा संविधानहरू बनेको दृष्टान्त पाउन सकिन्छ । दक्षिण अमेरिकी राज्य भेनेजुयलालो सन् १८११ मा स्वतन्त्र भएपछि संविधान निर्माणको प्रक्रिया १९६१ सम्मा भेनेजुयलालो २६ वटा संविधान परिवर्तन गर्यो । […]

  • कोरोना कहरमा विश्वको पत्रकारिता र प्रेस स्वतन्त्रता दिवस

    कोरोना कहरमा विश्वको पत्रकारिता र प्रेस स्वतन्त्रता दिवस

    काठमाडौँ, २१ वैशाख । नागरिकको विचार तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको रक्षाका लागि सूचना सम्प्रेषणमा कार्यरत विश्वका पत्रकारहरुले आज (मे ३) लाई ‘विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस’ का रुपमा मनाउने गर्छन् । पत्रकारिता पेसाको हकहितको संरक्षण, सम्वद्र्धन एवं स्वतन्त्रताको माग गर्दै विश्वका पत्रकारले मे ३ लाई स्वतन्त्रता दिवसका रुपमा मनाउँदै आएका छन् । विश्वमा स्वतन्त्र प्रेसको आधारस्तम्भ विश्व […]