एसियाकै सबैभन्दा ठुलो तनहुँको प्रसिद्ध पर्यटकीय गन्तब्य सिद्ध गुफा Nepalpatra एसियाकै सबैभन्दा ठुलो तनहुँको प्रसिद्ध पर्यटकीय गन्तब्य सिद्ध गुफा
३१ आश्विन २०७८, आइतबार

एसियाकै सबैभन्दा ठुलो तनहुँको प्रसिद्ध पर्यटकीय गन्तब्य सिद्ध गुफा


सिद्ध गुफा

पृष्ठभूमि : नेपाल सरकार संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयलले पहिचान गरेका १०० वटा नयाँ पर्यटकीय गन्तब्यहरुमा तनहुँ जिल्लाको सिद्धगुफालाई छनोट गरेको छ । सन् २०२० लाई नेपाल भ्रमण वर्षका रूपमा मनाउने गरी २० लाख विदेशी पर्यटक नेपाल भित्र्याउने लक्ष्यको जिम्मा सिद्ध गुफालाई पनि दिइएको छ ।

परिचय

सिद्ध गुफा तनहुँ जिल्लाको बन्दिपुर नगरपालिकामा अबस्थित छ । यो नेपालको मात्र नभई एसियाकै सबैभन्दा ठुलो गुफा मानिन्छ । पृथ्वी राजमार्गको तनहुँको डुम्रेबाट २ किलोमिटर पूर्व विमलनगरमा अवस्थित सिद्ध गुफा समुन्द्री सतहबाट ६०० मिटरमाथि विमलनगरको ठीक दक्षिण भागमा पर्छ । सिद्ध गुफालाई बन्दीपुरकै गहनाको रुपमा मानिन्छ । प्रवेश द्वारको मुख सानो भएको कारण सुतेर भित्र पस्नुपर्छ ।

करिब ३० मिटरभित्र पसेपछि पहिलो तल्लामा लगभग २०० जना अटाउने ठाउँ रहेको छ । त्यसपछि दोस्रोमा ६० र तेस्रो तल्लामा ५० जना जति अट्ने ठाउँ रहेको छ । प्रत्येक तल्लामा सुतेर प्रवेश गर्नुपर्ने यस मनोरम गुफाको चौथो तल्लाको ढोका भने चुनको रसायनले बन्द भएको छ । उक्त तल्लामा तत्कालीन राजा सुरेन्द्रको पालाका सिक्का र पैसा चढाउने तामाको भाडा पनि रहेको छ ।

लगभग ८०० मिटर लम्बाइ रहेको यो गुफामा लाखौंको सङ्ख्यामा चमेरा रहेका छन् । ठूलो सङ्ख्यामा चमेरा गुफाबाट एकै पटक बाहिर निस्कँदा घामै छेक्ने गरेको छ । लगभग ८०० मिटर लम्बाइ रहेको यो गुफामा लाखौंको सङ्ख्यामा चमेरा रहेका छन् । ठूलो सङ्ख्यामा चमेरा गुफाबाट एकै पटक बाहिर निस्कँदा घामै छेक्ने गरेको छ ।

इतिहास

वि.सं. २०४४ चैत १३ गते शनिबार अर्थात् सन् १९८८ मार्च २६ मा स्थानीय चन्द्र बहादुर सम्लिङ थापामगर, दुर्गाबहादुर थापामगर, नरबहादुर थापामगर, नारायणबहादुर कुमाल र तात्कालीन नोट्रेडेम उच्च माध्यमिक विद्यालय बन्दीपुरका शिक्षक भारतीय नागरिक वारेन्ट क्वाड्रस समेत पाँच जनाको समूहद्वारा पहिलो पटक यो गुफा पत्ता लागेको थियो ।

धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व

जिदी खोला किनारको घनाजङ्गल क्षेत्रमा रहेको यो गुफाभित्र ढिकी, जाँतो, गाईका थुन, हात्तीको सुँड, शिवलिङ्ग र विभिन्न देवीदेवताका आकृति स्पष्ट देख्न सकिन्छ । प्रत्येक वर्ष साउन महिनामा मुलुकको विभिन्न स्थानबाट श्रद्धालु भक्तजनहरु महादेव शिवको ध्यान गर्न यहाँ आउँछन् । साथै सो क्षेत्रका कृषकहरुले बाली लगाउने र भित्र्याउने समयमा सिद्ध भगवान्लाई अन्न चढाउने र पूजा गर्ने परम्परा अझपनि कायम छ ।

ऐतिहासिक तथा पौराणिक मान्यताहरु

पुरात्वविद्का अनुसार प्राकृतिक बनावट, भौगोलिक उथलपुथल र जीवन सुरक्षाका लागि प्राग ऐतिहासिक कालीन मानवद्वारा निर्मित, धार्मिक एवं ऐतिहासिक पुरातात्विक महत्वको यो गुफा अन्दाजी ३५ सय वर्ष पुरानो मानिएको छ ।

सुरुमै गुफाभित्र फेला पारिएका पुरातात्विक प्राचीन वस्तुहरू, अक्षर मेटिएको तामाको पैसा, माटोबाट बनेको टुक्रीको पानीको घैंटो, सुराहीको आधा भाग, पाला, धुपाउरो, पानस, जनावरको दारा र टेराकोटाको शुल्पा तथा सानो थालजस्तो आदि ई.सं. १६ र १७ औ शताब्दी अघिको अनुमान गरिएको छ ।

प्राकृतिक सौन्दर्य

विशाल पहाडको काखमा हरियाली वन जङ्गलले घेरिएको प्राचीन तपोभूमि जस्तै अनुभव गर्न सकिने यो ठाउँमा पुगेपछि जो कोहीको मन पुलकित हुन्छ ।

पर्यटन प्रर्वद्धन

दक्षिण एसियाकै ठूलो दाबी गरिएको तनहुँको बन्दीपुर गाउँपालिका–४ विमलनगरस्थित सिद्धगुफा पर्याप्त प्रचार–प्रसार नहुँदा ओझेलमा परेको छ । २०४४ सालमा पत्ता लागेको सिद्धगुफाको उचित प्रचार–प्रसार नहुँदा अझै पनि ओझेलमा नै छ ।

पर्यटकिय सम्भावना

यस गुफालाई दक्षिण एशियाकै ठूलो गुफा दावी गरिएको छ तर सोचेजति यसको विकास हुन नसक्दा गुफा नै ओझेलमा परेको छ । नेपालकै पर्यटकीय गन्तव्यको रुपमा रहेको बन्दीपुरमा अवस्थित यस गुफाको प्रचार–प्रसार हुन सके यस ठाउँकै विकास हुनेछ । ऐतिहासिक, पुरातात्विक एवम् धार्मिक महत्व बोकेको मुलुककै सुन्दर चार तल्ले सिद्धगुफा ओझेलमा परेको छ ।

आकर्षणहरू

गुफाभित्र दुई हजारको हाराहारीमा चमेराहरु रहेका छन् । उनका अनुसार गुफाभित्र खुला रुपमै गुफाको अवलोकन गर्न सक्नुका साथै प्रकृति निर्मित विभिन्न आश्चर्यजनक आकृतिहरु देख्न सकिन्छ । गुफाभित्र श्रीपेच, पुरातात्विक महत्वको वस्तु, विभिन्न देवी देवताका आकृतिका साथै पानीको छहराले पर्यटक लोभिने गरेका छन् । गुफाभित्र व्याडमिन्टन, भलिबल, टेबलटेनिस, र्या्प्लिङ्ग, जुम्बर, क्लाइम्बिङ्ग जस्ता खेल खेल्न मिल्ने व्यवस्था सिद्ध गुफा व्यवस्थापन समितिले समेत मिलाएको छ ।

कसरी पुग्ने ?

पृथ्वी राजमार्गको बिमलनगर भन्ने ठाउबाट केही मिनेटको पैदल यात्रा गरेपछी यो गुफा पुग्न सकिन्छ । तनहुँ जिल्लाको पुरानो व्यापारिक केन्द्र भिमाद बजारदेखि मोटरमा लगभग आधा घण्टाको समयमा जिदी खोलासम्म पुगिने र त्यसपछि २० मिनेटको पैदलच यात्राबाट यस गुफामा पुग्न सकिन्छ । पृथ्वी राजमार्ग अन्तर्गतको खैरेनीटारबाट झण्डै ४५ मिनेटको गाडीको यात्रापछि पुगिने जिदी खोलाबाट लगभग २० मिनेट हिँडेर गुफा पुग्न सकिन्छ ।

यो पनि पढ्नुहोस्
तनहुँको पर्यटकीय गन्तब्य तनहुँ कालिका शहीद तथा शान्ति पार्क  
लमजुङको सुन्दर पर्यटकीय गन्तव्य काउलेपानी
पशु हत्या निषेध गरिएको गोरखाको सुन्दर पर्यटकीय गन्तव्य चुम भ्याली
चितवनको वाल्मीकिको साधनाभूमि र सीता आएर बसेको स्थल वाल्मीकि आश्रम


यो समाचार पढेर तपाईको प्रतिक्रिया के छ ?

प्रतिक्रिया दिनुहोस !