यस्तो छ चिसोले गर्दा हुने दमको उपयोगी घरेलु औषधी, जानी राखौ Nepalpatra यस्तो छ चिसोले गर्दा हुने दमको उपयोगी घरेलु औषधी, जानी राखौ
२३ बैशाख २०७८, बिहिबार

चिसोले गर्दा हुने दमको उपयोगी घरेलु औषधी


दम
डा. राम बहादुर बोहरा
डा. राम बहादुर बोहरा

सवैभन्दा पहिले दमको बारेमा जान्न आवश्यक छ । दमलाई अंग्रेजीमा आस्थमा (Asthma) भनिन्छ । आज नेपालमा के बच्चा के युवा सबैलाई दमको असर देखिएको छ । धुलो, धुवाँ, प्रदुषणका कारण उत्पन्न हुने एलर्जीको समयमै उपचार नगरेको खण्डमा त्यसले स्वाँ-स्वाँ सहितको दम, खोकी निम्त्याउने गर्दछ र दम हुने गर्दछ ।

दममा श्वास प्रश्वासका कोषिकाहरुले एक प्रकारको इन्जाइम उत्पादन गर्दछन्, जसले फोक्सोको मांसपेशीहरुलाई खुम्च्याई श्वास प्रश्वास नलीमा व्यवधान उत्पन्न गराउँछ र मानिसलाई श्वास फेर्नमा अप्ठेरो महसुस भई खोकी लाग्ने, स्वाँ-स्वाँ हुने, छाती कस्सिने लगायतका लक्षण हुने गर्दछन् । चुरोट खाने र धुवाँमा बस्ने कारणले हुने दम खोकीलाई सी.ओ.पी.डी.भनिन्छ ।

दम किन हुन्छ ?

१. आन्तरिक कारणले नै हुने भएको यस प्रकारको आस्थमालाई इन्टि्रन्सिभ आस्थमा पनि भन्ने गरिन्छ । वंशाणुगत कारणले हुने भएकाले यस्ता आस्थमा पूर्ण निको पार्न कठिन हुने गर्छ । यो रोग उमेर ढल्कदो उमेरसँगै बढेर जान्छ ।

२. वातावरणीय प्रदुषणका कारण हुने दमलाई एक्सटि्रन्सिभ आस्थमा पनि भन्ने गर्दछन् । यस्तो आस्थमा केटा-केटी र बयस्कहरूमा हुने गर्दछ । धुलो, धुवाँ, प्रदुषणका कारण उत्पन्न हुने एलर्जीको समयमै उपचार नगरेको खण्डमा त्यसले स्वाँ-स्वाँ सहितको दम, खोकी निम्त्याउने गर्दछ र आस्थमा हुने गर्दछ ।

३. मौसमी परिवर्तनका कारण पनि आस्थमा हुने गर्दछ । यस्ता एलर्जी विशेषगरी फागुन, चैत तथा असोज, कात्तिक महिनामा अर्थात् फूल फूल्ने मौसममा बढी देखा पर्ने गर्दछ । विशेषगरी फूल फूल्ने मौसममा फूलको परागको कणका कारण मानिसलाई एलर्जी हुने गर्दछ । जसले दम बढाउँछ ।

दम लागेको कसरी थाहा पाउने ?

१. दमको रोग लाग्दा हाछ्यूँ आउने, घाँटी खस-खसाउने, नाक, कान, घाँटी चिलाउने, नाक बन्द हुने, पानी जस्तो पातलो सिगान बग्ने, खोकी लाग्ने, स्वाँ-स्वाँ हुने, सास फेर्न कठिनाई हुने, छाती कसिने यसका प्रमुख लक्षण हुन् । त्यसैले एलर्जी हुने काम वा चिजबाट टाढै रहनु बेश हुन्छ । यस्ता एलर्जी भइ हाल्यो भने तुरुन्त उपचार गर्नुपर्छ ।

दमको रोग लाग्न नदिन आफुलाई कसरी बचाउने ?

१. धुवाँ, धुलो लगायतका वातावरणीय प्रदुषणबाट जोगिनु पर्दछ । त्यसका लागि गुणस्तरीय मास्कको प्रयोग गर्नुपर्दछ । भुत्ला वा रौं भएका पशुपंक्षीबाट टाढै बस्नुपर्दछ ।

२. यसका साथै चिसोबाट जोगिनु पर्दछ । जाडो समयमा दम रोगले झन् च्याप्छ । त्यसैले घर वा कोठालाई न्यानो पार्ने, न्यानो लुगा लगाउने गर्नुपर्दछ । सकेसम्म चिसोबाट बच्नुपर्दछ । फ्रिजमा राखिएका चिसो खानेकुरा पनि खानु हुँदैन ।

उपचार

मेरो हजुरबा पछि बुबाले यो उपचार गर्नुहुन्थ्यो पछि बुबाको सेखपछि कसैलाई नबताउने सर्तमा यो औषधि सिकाउनु भएको थियो तर म सामाजिक सेवामा लागेको र मेरोउद्धेश्य पब्लिक स्वस्थ रहुन भन्ने मात्र रहेकाले यो फर्मुला पस्कन लागेको छु ।

औषधि बनाउने तरिका यस्तो छ

१. सानो अलैचीको बिउ १ ग्राम र मांलकागनी १ ग्राम यो औषधि नचपाई त्यसै निल्नाले १२ दिनमा दम पुर्ण रूपमा निको हुन्छ ।

२. जंगली मुसाको पित्त नित्य गुडमा लपेटेर निल्नु ३ दिनमा जस्तोसुकै दम निको हुन्छ ।

दमको उपयोगी घरेलु औषधी

नोट : उपरोक्त औषधिको परिक्षण मैले गरेको छैन । गर्नु हुनेले जनकल्याणको भावनालाई साकार गर्दै सेयर गर्नुहुनेछ ।

यो पनि पढनुहोस्

स्वास्थ्यको लागि पत्ता गोभी खानुका फाइदाहरु

यस्ता छन् गुन्द्रुक खानुका फाइदाहरु र बेफाइदाहरु

गाईको घिउबाट गरिने रोगको उपचार

मोतियाविन्दुको उपचार यसरी गर्न सकिन्छ

*डा. राम बहादुर बोहरा नेपाल वैकल्पिक चिकित्सा विकास परिषद नवलपरासीको अध्यक्ष, बरिष्ट आयुर्वेद डाक्टर तथा साइन्स इन्फोटेकका सल्लाहकार हुनुहुन्छ ।


यो समाचार पढेर तपाईको प्रतिक्रिया के छ ?

प्रतिक्रिया दिनुहोस !