रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने सरल तरिकाहरु Nepalpatra रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने सरल तरिकाहरु
१७ फाल्गुन २०७७, सोमबार

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने सरल तरिकाहरु


रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने सरल तरिकाहरु

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने सरल तरिकाहरु । शरीरमा कुनै बाह्य रोगको संक्रमण होस् वा भित्री अंगहरुको खराबी आदि सबैमा रोगसँग लडेर शरीरलाई स्वस्थ्य बनाउने प्रणालीलाई रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता भनिन्छ । इम्युनिटी पावर एवं रोग प्रतिरोधात्मक क्षमताले हाम्रो शरीरमा संभावित रोगको संक्रमणबाट रक्षा गर्छ । रक्तसञ्चार बढाउनाले प्रतिरोधात्मक क्षमतामा वृद्धि हुन्छ । रगत शरीरको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भाग हो । रगतले पूरै शरीरमा न्युट्रियन्ट्स, इलेक्ट्रोलाइट्स, हार्मोन, हिट र अक्सिजन पुर्याउने काम गर्छ ।

हरेक जीवित मानिसको शरीरमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता नामको यस्तो संयन्त्र हुन्छ, जसले ब्याक्टेरिया, भाइरस आदिबाट शरीरलाई टाढा राख्छ । जब मानिस मर्छ, तब उनको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता पनि नष्ट हुन्छ । औषधी खाएर वा उपचार गरेर मात्र सबै रोगबाट छुटकारा पाइदैन । यी त कृतिम विधी हुन् । प्राकृतिक विधीबाट रोगमुक्त जीवन पाउनका लागि शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउनुपर्छ । तर, कसरी ?

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्नु भन्नाले हाम्रो शरीरमा विभिन्न रोग लाग्न नदिनु हो । यदि हाम्रो शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम्जोर छ भने हामीलाई विभिन्न खालका रोगहरुले सजिलैसँग असर गर्ने गर्छन् । त्यसैले हामीले हाम्रो रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम्जोर हुन नदिनको लागी हाम्रो दैनिक खानपान र जीवनशैलीमा धेरै ध्यान पुर्याउनुपर्ने हुन्छ । रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो नहुइन्जेलसम्म हाम्रो शरीरको बिकास राम्रोसँग हुन पाउदैन ।

कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली भएका व्यक्तिहरुमा यस्ता रोगको संक्रमण छिटै हुने गर्छ । शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भयो भने मानिसलाई रुघाखोकी लगायत जुनसुकै रोगले पनि चाँडै आक्रमण गर्छ । यसकारण हामीले आफ्नो रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो बनाउन ध्यान दिनुपर्छ । यो बलियो भयो भने हतपत कुनै किटाणुले आक्रमण गर्न सक्दैन । त्यसकारण यस्ता रोगको संक्रमण नहोस् भन्नाका लागि सबैभन्दा पहिलो शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतालाई मजबुत बनाउन जरुरी छ र शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतालाई मजबुत बनाउन खासै कठिन पनि छैन । शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो बढाउने तरिकाहरु निम्न अनुसार छन् ।

तरिकाहरु

तरिका १. मर्निङ वा इभिनिङ वाक

आजभोलि मर्निङ अथवा इभिनिङ वाकमा जाने चलन धेरै प्रचलित छ । रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने यो एक उत्तम उपाय हो । आजको व्यस्त मानव जीवनशैलीले गर्दा मानिसलाई बाहिर एकैछिन निस्किने फुर्सद हुँदैन । यस्तो बानीले शरीरको रक्तसञ्चारमा कमी आउँछ । त्यसैले साँझ अथवा बिहान फुर्सद निकालेर अनिवार्य हिँड्नु अथवा दौडिनु आवश्यक छ । यसले शरीरलाई स्फूर्त राख्छ र शरीरमा रक्तसञ्चार पनि राम्ररी गर्छ ।

तरिका २. योग र प्राणायाम

योग र प्राणायामले शरीरलाई स्वस्थ राख्न र रोगबाट बचाउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छ । तर, योग अथवा प्राणायाम गर्दा कोही जानकार व्यक्तिसँग सिकेर मात्र नियमित अभ्यास गर्नु आवश्यक छ । यसले रक्तसञ्चार राम्रो हुनुका साथै प्रतिरोधात्मक क्षमतामा पनि राम्रो विकास गर्छ ।

तरिका ३. खानपान

मानिसको खानपानसँग स्वास्थ्यको सोझो सम्बन्ध हुन्छ । शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन सन्तुलित, पोषिलो र सुपाच्य खानेकुरा खानुपर्छ । दिनभरको खानामा सकेसम्म सबै किसिमको पोषक तत्व सामेल गर्नुपर्छ । हरियो र ताजा खानेकुरालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । अंकुरित अन्न, ड्राइ फ्रुट्स, फलफूल, सलाद, जुसको नियमित सेवन गरौ ।

तरिका ४. पौडी

पौडीलाई व्यायामको राजा नै मानिन्छ । पौडीले सम्पूर्ण शरीर सञ्चालन हुनुका साथै रक्तसञ्चार राम्ररी हुन्छ । यसले शरीरलाई तन्दुरुस्त राख्नुका साथै मस्तिष्कलाई पनि ताजा बनाउँछ । हामीले बटरफ्लाई स्ट्रोक, ब्याक स्ट्रोक आदि पौडीको विभिन्न विधि अपनाएर आनन्द पनि लिन सक्छौं ।

तरिका ५. सक्रिय जीवनशैली

विहान उठेपछि योग, प्राणायम, व्यायामबाट शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन सकिन्छ । यी क्रियाले शरीर लचिलो, फुर्तिलो, बलियो हुन्छ । रक्त प्रवाह राम्ररी हुन्छ । श्वासप्रश्वास प्रक्रिया राम्ररी हुन्छ । मांशपेशी लचकदार हुन्छ । शरीरका भित्री अंगहरुको व्यायाम हुन्छ । मन शान्त हुन्छ ।

तरिका ६. साइक्लिङ

साइक्लिङले रक्तसञ्चार बढाउँछ । यसले खुट्टाको मांसपेशीलाई पनि कसिलो बनाउँछ । जसले कसरतमा त्यति ध्यान दिँदैनन् तिनीहरूको लागि यो राम्रो कसरत हुन सक्छ । हाम्रो शरीरमा रक्तसञ्चार राम्ररी भएमा प्रतिरोधात्मक क्षमता आफैं बढ्छ ।

तरिका ७. सकारात्मक मुड

तपाईंको मुडले पनि तपाईंको स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष असर गर्छ । तपाईं जति धैरै प्रशन्न, जति धेरै उमंगीत, जति धेरै सकारात्मक हुनुहुन्छ, शरीर उत्ति नै राम्रो हुन्छ । उदास, निरास, गंभीर व्यक्तिहरु रोगको चपेटामा पर्छन् । त्यसैले जति धेरै मिजासिलो, जति धेरै खुसी, उत्तिनै रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता पनि बढ्छ ।

तरिका ८. मसाज

मसाज अथवा शरीरको मालिस गर्नाले पनि रक्तसञ्चार राम्रो हुन्छ । मसाज गर्नाले शरीरमा स्फूर्ति र ताजापनको महसुस हुन्छ । यसले शरीरको थकान र तनावलाई हटाउन सहयोग गर्छ ।

तरिका ९. तुलसी

तुलसीले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन सहयोग गर्छ । तुलसी प्राकृतिक एन्टिबायोटिक हो । यसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन एकदम सहयोग गर्छ । हरेक दिन विहान ३ वा ४ वटा तुलसीको पात सेवन गर्नुपर्छ, फाइदा मिल्छ ।

तरिका १०. खुट्टालाई माथि उठाउनु

खुट्टालाई माथि उठाउनाले रक्तसञ्चार राम्ररी हुन्छ । यसले खुट्टाको दुखाइ हटाउनुका साथै शरीरलाई पनि आराम दिन्छ । कतिपय नियमित कसरत गरिरहने मानिसहरू टाउको तल र खुट्टा माथि राखेर शीर्षासन गर्ने गर्छन् । यो रक्तसञ्चारको लागि निकै राम्रो आसन हो ।

तरिका ११. तरल पदार्थ

शरीरलाई तरल पदार्थको आवश्यक हुन्छ । मानिसले खाने ठोस पदार्थको तीन गुणा बढी तरल पदार्थ सेवन गर्नुपर्छ । तरल पदार्थमा सादा पानी सही हुन्छ । दिनभरमा कम्तीमा दुई वा तीन लिटर पानी पिउनुपर्छ । त्यसका साथै जुस, सुप पिउनुपर्छ । कतिपय फलफूलमा पनि पानीको मात्रा अत्याधिक हुन्छ ।

तरिका १२. शारीरिक सफाई

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन शारीरिक सफाई पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ । सकेसम्म प्रत्येक विहान उठेर चिसो पानीले नुहाउनुपर्छ । नुहाउँदा टाउकोबाट सुरु गर्नुपर्छ । यसका साथसाथै मनलाई शान्त र आनन्दित तुल्याउनुपर्छ । मनको शान्तिका लागि प्राणायाम, ध्यान जस्ता विधी सर्वोत्तम हुन्छ । सकारात्मक सोंच चिन्तनले पनि रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन सहयोग गर्छ ।

तरिका १३. पानी

पानी प्राकृतिक औषधि हो । प्रशस्त मात्रामा पानी पिउनाले शरीरमा जम्मा भएको सबै प्रकारको विषालु पदार्थ बाहिर निस्किन्छ र यसले प्रतिरोधक क्षमता बढाउँछ । सामान्य तापक्रम भएको पानी अथवा मन्द तातो पानी स्वास्थ्यको लागि फाइदाजनक हुन्छ । फ्रिजको पानीले भने स्वास्थ्यलाई हानि गर्ने हुनाले यसको प्रयोग नगर्नु नै राम्रो हुन्छ ।

तरिका १४. हसाई

हाँस्नाले शरीरमा भएका धेरै कोषिकाहरू खुल्छन् र रक्तसञ्चार राम्ररी हुन्छ । यसले शरीरमा अक्सिजन पनि प्रशस्त मात्रामा पुर्याउछ । तनावमुक्त भएर हाँस्नाले शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्न निकै सहयोग गर्छ ।

यो पनि पढ्नुहोस् 

रोग लाग्नु भन्दा रोग नै लाग्न नदिनु राम्रो

मानिसलाई रोग लाग्नुका प्रमुख कारणहरू

रोग किन लाग्छ ? यस्ता छन् रोग लाग्नुको कारणहरु

रोग किन लाग्छ ? रोगको उपचार गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरु


यो समाचार पढेर तपाईको प्रतिक्रिया के छ ?

प्रतिक्रिया दिनुहोस !