, विज्ञान प्रविधि

विज्ञान प्रविधि

  • मोबाइल

    अब मोबाइल सेवा अवरुद्ध भए क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने

    साउन १९, काठमाडौं । उच्च अदालत पाटनले प्राविधिक कारणले मोबाइल सेवा अवरुद्ध हुँदा सेवाग्राहीलाई क्षति पुगेमा सेवा प्रदायकबाट क्षतिपूर्ति भराउन सक्ने फैसला गरेको छ । पर्याप्त क्रेडिट सुविधा हुँदा पनि १४ घण्टासम्म मोबाइलको बाह्य कल सेवा अवरुद्ध भएको एक मुद्दामा उच्च अदालतले १५ हजार क्षतिपूर्ति भराउन फैसला गरेको छ । यसअघि हवाई सेवा प्रदायकले समयमा […]

  • सामसुङ

    स्मार्टफोन बिक्रीमा हुवावेले सामसुङलाई उछिन्यो

    बेइजिङ, १५ साउन । चीनको स्मार्टफोन निर्माता कम्पनी हुवावेले यस वर्षको दोस्रो त्रैमासिक अवधिमा स्मार्टफोन बिक्रीमा नयाँ विश्व रेकर्ड कायम गरेको छ । स्मार्टफोन बिक्रीको अनुगमन गर्ने क्यानालिसका अनुसार हुवावेले सामसुङलाई पछि पार्दै पहिलो पटक नयाँ रेकर्ड बनाएको हो । क्यानालिसका अनुसार अमेरिकी प्रतिबन्धको सामना गरिरहेको हुवावेले ५ करोड ५८ लाख थान स्मार्टफोन अन्यत्र पठाएको […]

  • नास्ट

    नाष्टले बनायो ‘मोबाइल स्वाब कलेक्शन भेहिकल’

    ललितपुर, १४ साउन । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञाप्रतिष्ठान (नाष्ट) ले मुलुकमा पहिलो पटक मोबाइल स्वाब कलेक्शन भेहिकल अर्थात् स्वाब सङ्कलन गर्ने प्रविधि प्रयोगमा ल्याएको छ । विश्वव्यापी रुपमा फैलिरहेको कोभिड–१९ महामारीको सङ्क्रमणले बिरामीबाट चिकित्सकलाई सजिलै जोगाउन नाष्टले उक्त प्रविधि निर्माण गरेको हो । ‘समाजका लागि विज्ञान, समृद्धिका लागि नवप्रवत्र्तन’ भन्ने मूल नारालाई अघि सार्दै […]

  • सूर्यग्रहण

    नेपालमा आज सूर्यग्रहण : काठमाडौंबाट ८८ प्रतिशत र कालापानीबाट ९८ प्रतिशत सूर्य ढाकिएको देखिने

    काठमाडौँ, असार ७ । आज असार ७ गते आइतबार आषाढ कृष्ण औँसीका दिन लाग्ने सूर्यग्रहण हालै नेपालले आफ्नो नक्सामा समावेश गरेको कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुराबाट ९८ प्रतिशतसम्म सूर्य ढाकिएको देखिनेछ । लिम्पियाधुरा, लिपुलेक तथा कालापानी क्षेत्रबाट नेपालमै सबैभन्दा धेरै ९८ प्रतिशतसम्म सूर्य ढाकिएको देखिने वरिष्ठ खगोलविद् एवम् वाल्मीकी विद्यापीठ ज्योतिष विषयका सहप्राध्यापक जयन्त आचार्यले जानकारी […]

  • सूर्यग्रहण

    कालापानी क्षेत्रबाट ९८ प्रतिशत सूर्य ढाकिएको ग्रहण देखिने

    काठमाडौँ, ५ असार । यही असार ७ गते आइतबार आषाढ कृष्ण औँसीका दिन लाग्ने सूर्यग्रहण हालै नेपालले आफ्नो नक्सामा समावेश गरेको कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुराबाट ९८ प्रतिशतसम्म सूर्य ढाकिएको देखिने छ । लिम्पियाधुरा, लिपुलेक तथा कालापानी क्षेत्रबाट नेपालमै सबैभन्दा धेरै ९८ प्रतिशतसम्म सूर्य ढाकिएको देखिने वरिष्ठ खगोलविद् एवं वाल्मीक विद्यापीठ ज्योतिष विषयका सहप्राध्यापक जयन्त आचार्यले […]

  • चन्द्रग्रहण

    आज सन् २०२० को दोस्रो चन्द्रग्रहण लाग्दै, नेपालबाट पनि देख्न सकिने

    काठमाडौँ, जेठ २३ । आज सन् २०२० को दोस्रो चन्द्रग्रहण लाग्दैछ जसलाई नेपालबाट पनि देख्न सकिने नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले जनाएको छ । यो चन्द्रग्रहण खग्रास वा खण्डग्रास नभएर पेनम्ब्रल चन्द्रग्रहण हो । यो विरल छायाँजनित ग्रहण भएकोले नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले प्रकाशन अनुमति दिएका पात्रोमा यस बारेमा भेटिँदैन । पौराणिक ज्योतिष शास्त्रमा यस किसिमको ग्रहणको […]

  • नयाँ नक्सा

    अब नेपालको आधिकारिक क्षेत्रफल कति ?

    जेठ ११, काठमाडौं । सरकारले लिम्पियाधुरासहितको नेपालको नयाँ नक्सा जारी गरे पनि क्षेत्रफल सार्वजनिक गरेको छैन । नेपालको आधिकारिक क्षेत्र कति भयो भन्ने जिज्ञासा छ । सरकारले आधिकारिक रूपमा घोषणा नगरे पनि क्षेत्रफलबारे विभिन्न प्रचार भइरहेको छ । सरकारले जारी गरेका नक्साका आधारमा प्राविधिकले एक लाख ४७ हजार नौ सय ५० वर्गकिमि हुने बताइरहेका छन् […]

  • सूर्यग्रहण

    यस्तो देखियो नेपालबाट खण्डग्रास सूर्यग्रहण (फोटो फिचर)

    काठमाडौं, असार ७ । आज आइतबार बिहान १०:५० बजेबाट सुरु खण्डग्रास सूर्यग्रहण लागिरहेको छ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका अनुसार ग्रहण मध्याह्न १२:३८ बजे मध्य र अपराह्न २:२३ बजे ग्रहणले मोक्ष प्राप्त गर्ने समितिका अध्यक्ष प्रा डा. रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए । ३ घण्टा ३३ मिनेटसम्म नेपालबाट सूर्यग्रहण देखिने उनले जानकारी दिएका छन् । शास्त्रीय […]

  • परमाणुको परमेश्वरसँग तुलनात्मक विश्लेषण

    परमाणु र परमेश्वरको तुलनात्मक विश्लेषण

    परमाणु र परमेश्वरको तुलनात्मक विश्लेषण ! भनिन्छ धर्म भनेको धारण गर्ने सनातन ज्ञान हो । हजारौं हजार वर्षदेखि आएको सनातन परम्पराको क्रमबद्धताको ज्ञान नै विज्ञान हो । धर्म विश्वास र आस्थाको प्रतीक हो भने विज्ञान हर वस्तुको कारण हो । धर्म वास्तवमा विज्ञानमै आधारित हो । विज्ञान पनि धर्मबिना सफल हुनै सक्दैन । यसले धर्म […]

  • खगोलशास्त्रीहरूले खिचे बृहस्पति ग्रहको अलौकिक फोटो

    खगोलशास्त्रीहरूले खिचे बृहस्पति ग्रहको अलौकिक फोटो

    काठमाडौं, वैशाख २८ । खगोलशास्त्रीहरू सौर्यमण्डलको सबभन्दा ठुलो ग्रह बृहस्पतिको नयाँ तस्वीर खिच्न सफल भएका छन् । अहिलेसम्मकै असाधारण भनिएको तस्वीरमा ग्यासले बनेको यो ग्रहको बादलको सतहमुनि रहेको प्रकाशको चमक समेत देखिएको छ । इन्फ्रारेड किरणको मद्दतबाट खिचिएको वृहस्पति ग्रहको यो फोटो पृथ्वीबाट लिइएको अहिलेसम्मकै सबभन्दा स्पष्ट भएको पनि बताइएको छ । फोटो अमेरिकाको हवाईमा […]

  • स्वान पुच्छ्रेतारा

    वैशाख अन्तिम साता नेपाली आकाशमा धूमकेतु देखिने

    काठमाडौँ, २८ वैशाख । यो साता (विसं २०७७ वैशाख अन्तिम साता) नेपालबाट एउटा धूमकेतु (पुच्छ्रेतारा) देखिइरहेको खगोलविद्ले जनाएका छन् । खगोलविद्ले यो धूमकेतुको नाम २०२० स्वान पुच्छ्रेतारा राखेका छन् । यो धूमकेतु नाङ्गो आँखाले पनि देख्न सकिने वाल्मीकि विद्यापीठ ज्योतिष विषयका सहप्राध्यापक एवं वरिष्ठ खगोलविद् जयन्त आचार्यले जानकारी दिए । नेपालबाट बिहानको समयमा उत्तरपूर्वी आकाशमा […]

  • क्षुद्रग्रह

    नेपालीका ७५८ क्षुद्रग्रहले पाए प्रारम्भिक पहिचान

    काठमाडौँ, १८ वैशाख । विज्ञान विषयका नेपाली विद्यार्थी तथा शिक्षकले हालसम्म ७५८ क्षुद्रग्रहको प्रारम्भिक पहिचान गरेका छन् । नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले सन् २०१६ देखि नेपालमा सञ्चालन गर्दै आएको राष्ट्रिय क्षुद्रग्रह खोज अभियान मार्फत विज्ञानका नेपाली विद्यार्थी तथा शिक्षकले प्रारम्भिक रुपमा ७५८ क्षुद्रग्रहको प्रारम्भिक पहिचान गरेको अध्यक्ष सुरेश भट्टराईले राससलाई जानकारी दिनुभयो । हालसम्म सात क्षुद्रग्रहले […]

  • सुर्य, चन्द्रमा र ग्रह

    सुर्य, चन्द्रमा र ग्रहको बारेमा चर्चा गर्नुहोस ?

    सूर्य (Sun) : सूर्य पृथ्वीबाट सबैभन्दा नजिकको तारा हो । यसलाई नेपालीमा घाम वा सुर्जे पनि भनिन्छ । पृथ्वी लगायत अन्य ग्रहहरु, उपग्रहहरु तथा उल्का पिण्डहरूले सुर्यको परिक्रमा  गर्दछन् । यो पृथ्वीबाट करिब १,४९५,९७८७०७  कि. मी. टाढा रहेका छ । पृथ्वीमा ऊर्जाको प्रमुख स्रोत नै सूर्य हो । यो पृथ्वीभन्दा १०९ गुणा ठूलो छ भने वजनमा ३  लाख […]

  • अल्वर्ट आइन्स्टाइन

    अल्वर्ट आइन्स्टाइनको विचार स्वभाव र चरित्र

    दृढ संकल्प, अदम्य साहस, कठोर मिहेनत तथा निरन्तर अभ्यासद्वारा विलक्षण प्रतिभका धनी व्यक्तित्वका रूपमा सुपरिचित हुनु भएका अल्वर्ट आइन्स्टाइन वीसौं शताब्दीका शिखर पुरुष हुन् । संसारमा केही यस्ता व्यक्ति जन्मन्छन्, जसको असाधारण प्रतिभा र योगदानले विश्व र मानव समाजमा अमिट छाप छाडेको हुन्छ । उनले विश्वलाई मानव दृष्टिकोणमा जुन प्रकारको परिवर्तन ल्याए, त्यस्तो अरू कुनै […]

  • नासा

    नासाले मे २७ मा मानवसहितको यान अन्तरिक्षमा पठाइँदै

    वासिङ्टन, ७ वैशाख । करिब दश वर्षपछि अमेरिकी अन्तरिक्ष सम्बन्धी निकाय नासाले अन्तरिक्षमा मानवसहितको यान पठाउने घोषणा गरेको छ । यानमा दुईजना अन्तरिक्षयात्री अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (आइएसएस) तर्फ जानेछन् । रकेट र अन्तरिक्ष यान फ्लोरिडाको केनेडी स्पेश सेन्टरबाट २७ मे का दिन उडाउने योजना नासाले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको हो । “एक पटक फेरी अमेरिकी अन्तरिक्ष […]

  • सौर्यमण्डल

    सौर्यमण्डल (Solar System) भनेको के हो ?

    सूर्यलाई केन्द्र मानेर अन्य ग्रहहरु, उपग्रहहरु तथा उल्का पिण्डहरूले परिक्रमा गर्ने खगोलीय प्रणालीलाई सौर्यमण्डल (Solar System) भनिन्छ । पृथ्वी लगायत अन्य ग्रहहरूले सुर्यको वरिपरि एक अण्डाकार कक्षमा परिक्रमा गर्दछन् । यो सौर्यमण्डलले फेरि आकाशगंगाको केन्द्रको परिकारमा गर्दछ । सौर्यमण्डल भनेको सूर्यको परिवार हो । सौर्यमण्डल एक खगोलिय प्रणाली हो, जसको केन्द्रमा रहेको तारालाई ग्रहहरू तथा […]

  • उल्का वर्षा

    के हो उल्का वर्षा ? यो कसरी देखिन्छ ?

    के हो उल्का वर्षा ? यो कसरी देखिन्छ ? कहिलेकाहिँ राति आकाशमा तारा खरेको त हामीले देखेकै छौ । पृथ्वीले सूर्यलाई परिक्रमा गर्ने क्रममा पृथ्वी जब पुच्छ्रेताराको कक्षको नजिक आइपुग्छ तब धुलोका कणहरु र चट्टानहरु तीब्र गतिमा पृथ्वीको वायुमण्डलमा ठोक्किएर जल्दछन् । यसैलाई खगोल विज्ञानमा उल्का वर्षा भनिन्छ । उल्का वर्षालाई नेपाली जनजिब्रोमा ‘तारा खसेको’ वा ‘तारा […]

  • उल्का वर्षा

    हिजो बिहीबार रातिबाट यस वर्षको पहिलो उल्का वर्षा सक्रिय हुँदै

    ५ वैशाख, काठमाडौं । यो वर्षको पहिलो उल्का वर्षा (वीणा उल्का बर्षा) हिजो बिहिबार रातिबाट सक्रिय हुँदैछ । यो उल्का वर्षा वैशाख १८ गतेसम्म सक्रिय रहने नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटी (नासो) ले जनाएको छ । उल्का वर्षा हिजो रातीबाट सक्रिय भएपनि यसको उत्कर्ष रूप भने वैशाख ९ र १० गते देख्न सकिनेछ । यसरी हुने उल्का […]

  • नाष्ट

    विज्ञहरुको विवरण सङ्कलन गर्दै नास्ट

    चितवन, चैत ३ । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नास्ट) ले नेपालका सरकारी वा गैरसरकारी कार्यालयहरुमा कार्यरत तथा अन्यत्र छरिएर रहेका विज्ञान तथा प्रविधि (प्राकृतिक विज्ञान, कृषि विज्ञान, चिकित्सा शास्त्र, इन्जिनीयरिङ, गणित, सूचना प्रविधि आदि) विषयहरुबाट विद्यावारिधि प्राप्त वा सो सरह नेपाली वैज्ञानिक एवं विद्यावारिधि सकेर विदेशमा रहेका नेपाली वैज्ञानिक एवं प्राविधिकहरुको यथार्थ विवरण […]

  • देशकै ठूलो सौर्य प्लान्ट : वैशाखदेखि विद्युत् बल्ने

    काठमाडौँ, २५ फागुन । देशकै हालसम्मकै ठूलो सौर्य ऊर्जा प्रणालीबाट आगामी वैशाखभित्र विद्युत् उत्पादन गर्ने तयारीका साथ काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । ऊर्जा मिश्रणको अवधारणाअनुसार नै नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले नुवाकोटमा २५ मेगावाट क्षमताको सौर्य प्रणाली निर्माण गरिरहेको छ । ग्रिडमा आबद्ध नेपालकै सबैभन्दा ठूलो सोलार आयोजनाका रुपमा लिइएको सो परियोजनाबाट विद्युत् उत्पादन शुरु भएपछि […]