विज्ञान प्रविधि

  • Smartphone

    स्मार्टफोन स्वास्थ्यका लागि घातक, कारण यस्तो छ

    स्मार्टफोन आधुनिक समयको माग हो र अब यो मानिसको अपरिहार्य वस्तु बनिसकेको छ । स्मार्टफोनले मानिसको त्यसमाथिको निर्भरता दिनानुदिन बढाउदै गइरहेको छ । तर स्मार्टफोन हाम्रा लागि जति उपयोगी छ, त्यति नै यो हाम्रो स्वास्थ्यका लागि घातक पनि छ । यसको धेरै उपयोगले युवाहरु छिट्टै बृद्ध बन्ने खतरा निम्तिएको छ । एक अध्ययनबाट पत्ता लागेको […]

  • स्मार्ट स्कूल

    स्मार्ट स्कूल (Smart School) र यसको महत्व

    आजको युग भनेको सूचना प्रविधिको युग हो । हाल संसारमा जुन देशहरु बिकसित भएका छन्, तिनीहरुले सूचना प्रविधिको विकासलाई अंगालेरको पाइन्छ । वास्तवमा सूचना प्रविधिले प्रणाली बनाउँछ, समय बचाउँछ र हरेक क्षणको जानकारी उपलव्ध गराउछ । तसर्थ, नेपालमा पनि प्राथमिक शिक्षादेखि नै स्मार्ट स्कूल बनाउन आवश्यकता देखिन्छ । शिक्षामा सबै विधार्थीको सरल पहुँच बनाउन र […]

  • ग्रेगर जोहान मेण्डल

    मेण्डलको विज्ञान क्षेत्रमा योगदान

    ग्रेगर जोहान मेण्डल प्रसिद्ध जीव बैज्ञानिक थिए । उनलाई जेनेटिक्सका पिता वा जन्मदाता पनि भनिन्छ । उनले आफ्नो बगैचामा उमारिएका केराउका बिरूवाको प्रायोगिक नतिजाबाट जीवहरुमा वंशाणुगत गुण पछिल्लो पुस्ताहरुमा कसरी सर्छ भन्ने कुरा पत्ता लगाएका थिए । आफ्नो अनुसन्धानको लागि उनले बगैचाको ३५ मिटर लामो र ७ मिटर चौडाइ भू-भाग लिए । मेण्डलले विभिन्न ३४ […]

  • instagram

    इन्स्टाग्रामवाट युवाको मानसिक स्वास्थ्यमा हुने वेफाइदाहरु

    बेलायतमा गरिएको एउटा सर्वेक्षणले सामाजिक सञ्जाल इन्स्टाग्रामलाई युवाहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा सबैभन्दा खराब असर पार्ने मिडिया प्लेटफर्म भएको निष्कर्ष निकालेको छ । सर्वेक्षणमा १४ देखि २४ वर्षसम्मका १ हजार ४ सय ७९ जना सहभागी थिए । सहभागीहरूलाई पाँच लोकप्रिय सामाजिक सञ्जालका विकल्प दिइएका थिए । उनीहरूले ती सञ्जाल प्रयोग गर्दा हुने व्यग्रता, डिप्रेसन, एक्लोपन, अरुलाई खसाल्ने […]

  • न्युट्रोन स्टार

    न्युट्रोन स्टार (Neutron Star) भनेको के हो ?

    हाम्रो ब्रह्माण्डमा भएको प्रत्येक वस्तुको शुरु र अन्त्य वा जन्म र मृत्यु आवश्यक हुन्छ । सूर्य लगायत अन्तरिक्षका सम्पूर्ण ताराहरुको पनि जन्म र मृत्यु हुन्छ । ताराको जीवनकालको अन्त्य तीरको अवस्थालाई न्यूट्रोन स्टार भनिन्छ । ताराहरु नियमित रुपमा चम्कनुमा त्यसभित्र इन्धनको रुपमा रहेको हाइड्रोजन परमाणुहरु नाभिकीय प्रक्रियाबाट हिलियस परमाणुमा रुपान्तरण हुँदा निस्कने बिशाल मात्राको ऊर्जाले […]

  • Potato energy

    आलुबाट यसरी निकाल्न सकिन्छ बिजुली

    हामी नेपालीहरु प्राय सबैको भान्सामा आलु पाक्छ । यसका अलावा आलुबाट बिजुली समेत निकाल्न सकिन्छ । त्यसको लागि दुईवटा धातुको पाताको आवश्यकता पर्छ । पहिला एनोड जुन नेगेटिभ इलेक्ट्रोड हो । त्यो जस्ताको पाता हुनुपर्छ । त्यसैगरी दोस्रो क्याथोड, जुन पोजेटिभ इलेक्ट्रोड हो यो तामाको हुनु जरुरी छ । आलुको भित्र रहेको एसिड, तामा र […]

  • इ-बैंकिंग

    इ-बैंकिंग र अनलाइन कारोवार

    इ-बैंकिंग (e-banking) तपाई बैंकको सम्पूर्ण गतिबिधि र आफ्नो वित्तीय कारोबारको विवरण बैंकमा गई लिनुहुन्छ त्यसरी नै  इन्टरनेटको माध्यमवाट संसारको कुनै पनि ठाउँमा बसी आफ्नो सम्पूर्ण बैंकिंग कारोबारको वित्तीय विवरण लेखाजोखा गर्ने पद्दतिलाई नै इ-बैंकिंग भनिन्छ । नेपालको परिपेक्षमा इ-बैंकिंग प्रयोगकर्ता कमै भएपनि, प्राय: बैंकहरुमा यसको सुविधा लिन सकिन्छ । यसको लागि तपाई जुन बैंकमा आफ्नो […]

  • चन्द्रशेखर वेंकटरामन

    चन्द्रशेखर वेंकटरामनको विज्ञान क्षेत्रमा योगदान

    चन्द्रशेखर वेंकटरामन नोबेल पुरस्कारबाट सम्मानित भारतीय भौतिकशास्त्री थिए । उनको जन्म दक्षिण भारतको तमिलनाडु प्रान्तको तिरुचिरापल्‍ली नामक स्थानमा भएको थियो । उनले पत्ता लगाएको प्रकाशका सम्वन्धी उत्कृष्ट कार्यको लागि सन् १९३० मा उनीलाई भौतिकशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार दिइएको थियो । २८ फेब्रुअरी १९२८ लाई चन्द्रशेखर वेंकटरामनले रामन प्रभावको खोज गरेको सम्झनामा भारतमा यस दिनलाई प्रत्येक वर्ष […]

  • Nasa

    नासाको लेजर उपग्रह प्रक्षेपण, हिउँ र समुद्री सतहको अध्ययन गर्ने

    १ असोज, लस एन्जलस ।  अमेरिकी अन्तरिक्ष विज्ञान संस्था (नासा) ले पृथ्वीको सतहबाट हिउँ पग्लनेक्रम र समुद्री सतहको उचाइमा भइरहेको वृद्धिका सम्बन्धमा अध्ययन गर्न शनिबार अत्याधुनिक लेजर उपग्रह प्रक्षेपण गरेको छ । करिब १ अर्ब अमेरिकी डलरको यो उपग्रह क्यालिफोर्नियास्थित भान्डेनबर्ग हवाई अखडाबाट प्रक्षेपण गरिएको हो । करिब आधा टन भारबहन क्षमताको आइसस्याट–२ नामको उपग्रहले […]

  • सूचना प्रविधि र स्मार्ट राष्ट्रिय परिचयपत्र

    सूचना प्रविधि ( Information Technology) ध्वनि, तस्वीर, अक्षर तथा अंकको रूपमा सूचनाहरूलाई विद्युतीय यन्त्रहरू, कम्प्युटर तथा दुरसञ्चार प्रविधिको प्रयोग गरि भण्डारण, सम्पादन, सम्प्रेषण, संग्रह र प्रवाहलाई सूचना प्रविधि भनिन्छ । दिनप्रतिदिन बढ्दै गईरहेको सूचना प्रविधिको विकाससंगै यसको कार्यक्षेत्र पनि फराकिलो हुदै गइरहेको छ । नेपालको सन्दर्भमा सूचना प्रविधि, बिधुतिय अथवा अनलाइनबाट गरिने कारोबारको शुरुवात एउटा […]

  • spacex

    चन्द्रमामा पर्यटक लैजाने स्पेसएक्सको नयाँ योजना

    २९ भदौ, लस एन्जलस । स्पेसएक्सले बीग फाल्कन रकेट (बीएफआर) को प्रयोग गरी चन्द्रमाको परिधिमा पर्यटक लैजाने नयाँ योजना बिहीबार सार्वजनिक गरेको छ । अन्तरिक्षमा पर्यटकलाई लैजाने गरी बीएफआरमा व्यापक सुधार सहित डिजाइन गरिएको कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीले बीएफआरको प्रयोगमार्फत चन्द्रमाको परिधिमा उड्नका लागि विश्वकै पहिलो यात्रुसँग सम्झौता गरिसकेको बताएको छ । अन्तरिक्षमा यात्रा गर्ने […]

  • विधि विज्ञानमा क्रिमिनालिष्टिक्स परीक्षण

    विधि विज्ञान भौतिक सवूत प्रमाणहरुको परीक्षण, विश्लेषण, तुलना, पहिचान आदिसँग सम्वन्धित विज्ञान हो र यसको प्रयोजन खास गरी अपराध अनुसन्धान तथा न्याय सम्पादनमा गर्ने गरिन्छ । भौतिक सवूत प्रमाणले झुठो नबोल्ने, पक्ष विपक्षको आधारमा बयान नदिने, अदालत समक्ष प्रत्यक्ष साक्षीको रुपमा पेश गर्न सकिने र आवश्यकता परे पुनः परीक्षणको लागि संरक्षण गरी राख्न सकिने भएकोले […]

  • चुम्बकको विशिष्ट गुण

    ब्रह्माण्डमा रहेका प्रत्येक पदार्थको आफ्नै गुण भए जस्तै चुम्बकीय पदार्थको पनि आफ्नै गुणहरु हुन्छन् । अझ म्याग्नेटिक पदार्थहरुमा अन्य पदार्थमा नभएका विशिष्ट गुणहरु समेत हुन्छन् । विशेष गरी म्याग्नेटिक पदार्थ भन्नाले यहाँ कोबल्ट, आइरन, निकेल, र म्याग्नेटाइट उदाहरणको रुपमा लिइएको छ। यी धातुहरुमा विशेष खालको चुम्बकीय गुण हुन्छ जसलाई “स्वभाविक चुम्बकीय” भनेर चिनिन्छ । स्वभाविक […]

  • Computer

    तपाईं आँफैले आफ्नो कम्प्युटरलाई slow बनाइराख्नु भएको छ कि ?

    यो समस्या सबैले भोगेकै हो कि कम्प्युटर निकै ढिलो खुल्छ,ढिलो चल्छ, कुनै प्रोग्राम खुल्न निकै टाईम लाग्छ आदी आदी । हामी सबै जसोको कम्प्युटरमा Core2Duo, i3, i5,, i7 प्रोसेसर र १,२ वा ४ जिबी सम्मको RAM होला । यो सुरु नै हुन्छ ढिलो र काम पनि ढिलो । त्यसमाथी हामी आँफैले जानीजानी वा अन्जानमा आफ्नो […]

  • तत्कालीन विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको इतिहास र पिडा

    पृष्ठभूमि कुनै पनि देशको मुहार फेर्नको लागि विज्ञान तथा प्रविधिको विकासवाट मात्र सम्भव हुन्छ । विज्ञान तथा प्रविधिको विकास बिना देशको आर्थिक सम्बृद्धिको सोच राख्नु कोरा कल्पना मात्र हुन्छ । विज्ञान तथा प्रविधिको विकासले विश्वभरी मानिसको जीवनमा आमूल परिवर्तन ल्याएको छ । संयुक्त राज्य अमेरिका विज्ञान तथा प्रविधिको विकासले नै संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली राष्ट्र बन्न पुगेको […]