, आयुर्वेद

आयुर्वेद

  • गर्भधारण र सन्तानको इच्छा हुनेहरूका गरिने उपचार

    आज अधिकांश परिवारमा यो समस्या देखिएको छ । थुप्रै उपचार गर्दा गर्दा ठिक नभएका धेरै केस छन् । हाम्रो बुबा हजुरले गर्नुहुन्थ्यो जुन आज मैले सबैको लागि यो फार्मुला सेयर गर्दैछु । कुनै पनि चिजलाई हल्का रूपमा लिनु हुदैन । हाम्रो समाजमा यस्ता अनेकौं फार्मुला छन्, जसको प्रयोग अल्छीपनका कारण हामीले त्यसै छोडेका छौं । […]

  • मोतियाविन्दु

    मोतियाविन्दुको होम्योपैथीक औषधिवाट सफल उपचार

    आजको लेखमा होम्योपैथीक औषधिबाट मोतियाविन्दुको उपचार कसरी गर्ने भन्नेबारे प्रकाश पार्ने जमर्को गर्दैछु । मोतीविन्दु पनि अन्धोपनको प्रमुख कारण मध्ये एक हो । आजकल नेपालमा अप्रेसनद्वारा मोतियाविन्दुको उपचार भइरहेको छ । आजको लेखमा अप्रेसन नगर्नेहरूको हकमा मैले होम्योपैथीक औषधि पस्कन गइरहेको छु । मोतियाविन्दु भने हाम्रो आँखामा लेन्स हुन्छ यो युवा अवस्था सफा हुन्छ विस्तारै […]

  • कोरोना प्रतिरोधी जडीबुटीहरू

    कोरोना भाइरस प्रतिरोधी जडीबुटीहरू

    विश्व आज कोरोना महामारीको चंगुलमा फस्दै गईरहेको छ । रोग लागेकामध्ये ३ प्रतिशत विरामीहरूको मृत्युवरण भईसकेको र रोगको खास रोकथाम, नियन्त्रण एवं उपचारका कुनै पनि औषधि एवं भ्याक्सिन बनी नसकेकाले अझै कति मान्छेहरू यो रोगले मर्ने भन्ने टुंगो छैन । यो रोगको संक्रमणको कारणले मर्ने हरूको तथ्यांक हेर्दा अधिकांश ९९% मान्छेहरूको प्रतिरक्षा प्रणाली अत्यन्त कमजोर […]

  • गर्दन दुख्दा गर्नुपर्ने आवश्यक व्यायामहरु

    गर्दन दुख्दा गर्नुपर्ने आवश्यक व्यायामहरु

    गर्दन दुख्दा गर्नुपर्ने आवश्यक व्यायामहरु । व्यस्तता, भागदौड़ र तनावग्रस्त जीवन जिउने जो कोही पनि आज गर्दन दुख्ने समस्याले ग्रस्त छन । गर्दन दुखाइ गर्दनको हड्डी खिएर, नसा च्यपिएर कार्टिलेज र मांसपेशीको दुर्वलताको कारणले हुने गर्दछ । यस्तो अवस्थामा गर्दनका मांसपेशीलाई बलियो बनाउने निम्न व्यायामहरु गर्नुपर्ने हुन्छ । यो व्यायाम उभिरहेको, बसिरहेको वा उत्तनो पारेर सुतेको […]

  • मधुमेहका रोगीले खानुपर्ने जडिबुटीहरू

    मधुमेहका रोगीले खानुपर्ने जडिबुटीहरू

    मधुमेहका रोगीले खानुपर्ने जडिबुटीहरू निम्न अनुसार छन् । १. चुत्रो चुत्रोमा बार्बेरिन नामको कम्पाउण्ड पाईन्छ । बार्बेरिनले इन्फ्लामेसन कमगर्ने, कोलेस्टेरोल कमगर्ने, पखाला रोक्ने, मुटुलाई बलियो बनाउने तथ्यहरू उजागर भएका छन । यसका अलावा बार्बेरिनले रक्तग्लूकोजलाई मेटफरमिन बराबर नै घटाउने तथ्य पनि पत्ता लागेको छ । २. बेसार बेसारमा कुर्कुमिन नामक तत्व पाईन्छ जुन एण्टि इन्फ्लामेटरी […]

  • गुर्जोको लहरा

    गुर्जोको लहराको औषधीय महत्त्व

    औषधीय गुणले भरिपूर्ण यो लहरा नेपाली ग्रामीण भेगमा ज्वरो, रुघोखोकी र चिसोमा लाग्ने बाथ लगायत अन्य अधिक रोगको औषधिका रूपमा प्रयोग गरिन्छ । साथै विभिन्न खालको एलर्जी, चर्मरोग, पेट रोगमा रामवाण मानिन्छ । पछिल्लो समय मधुमेह, क्यान्सर सम्मका लागि पनि यसको औषधीय गुणको महत्व रहेको आयुर्वेद चिकित्सक दाबी गर्छन । विश्वभर कोरोना भाइरसको सन्त्रास फैलिइरहेको […]

  • गुर्जाे

    गुर्जो खाऔ, कोरोना भगाऔ

    हाम्रै घर-आगनमा पाईने चीरपरिचित गुर्जोको उपयोगिता अहिले आएर ह्वात्तै बढेर गएको छ । कोरोना भाईरसको सक्रमण विश्वभरि फैलिए सगै आज हरेक व्याक्ति आफ्नो प्रतिरक्षा प्रणलीलाई सबल बनाएर यो रोगलाई जित्न चाहिरहेको छ । यसै सन्दर्भमा हाम्रो घरआगनमै पाईने गुर्जोको उपयोगिता लाई लिएर विभिन्न अभ्यासहरू भईरहेको छ । सामान्य ज्वरो, रूघाखोकी, रक्तअल्पता, जन्डिस, गोनेरिया, अपच, अजिर्ण, […]

  • गुर्जाे

    कोरोना भाइरसमा प्रयोग गर्न सकिने उपयोगी जडिबुटी

    संसार कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) विरुद्धको युद्धमा लडिरहेको छ । परीक्षणका लागि सरल प्रविधि, खोप र उपचारको खोजमा संसारका स्वास्थ्य वैज्ञानिकहरू लागिरहेका छन् । तैपनि विकसित देशका उन्नत स्वास्थ्य सेवा भएका मुलुकमा दैनिक हजारका हाराहारीमा मानिसको मृत्यु भइरहेको छ । लकडाउनको रणनीति धेरै देशले अपनाएका छन् र संसार ठप्प प्रायः छ । संसार कोरोनाकै कारण त्रसित […]

  • गुर्जाे

    ‘गुर्जाे खाऔँ, रोगप्रतिरोध क्षमता बढाऔँ’

    लम्की, ८ वैशाख । कोभिड–१९ संक्रमण देखिनुभन्दा पहिले फाट्टफुट्ट रुपमा प्रयोग हुने गुर्जाे अहिले धेरैले प्रयोग गर्न थालेका छन् । यसको प्रयोग बढ्न थालेपछि कैलालीको टीकापुर आसपासमा अभाव हुन थालेको छ । नर्सरीमा फालाफाल पाइने गुर्जाे यतिखेर अभाव हुन थालेपछि कतिपयले मूल्य तिरेर ल्याउन थालेका छन् । यहाँ उद्योगी, प्राध्यापक, स्वास्थ्यकर्मी र योगसाधकले मात्र नभई […]

  • आयुर्वेद चिकित्सा पद्दति

    मानव स्वास्थ्यको लागि आयुर्वेद तथा र आयुर्वेद चिकित्सा पद्दतिको महत्व

    आयुर्वेद विश्वकै प्राचीन चिकित्सा पद्धति हो । शरीरमा हुने वात, पित्त र कफका कारण शारीरमा रोग पैदा हुन्छ । आयुर्वेदको सिद्धान्त अनुसार शरीर, मन र आत्माको सन्तुलनमा मानव स्वास्थ्य निर्भर छ । आयुर्वेदिक चिकित्सा पद्धति पछिल्लो समयमा चिकित्सा क्षेत्रको बलियो पाटो बन्दै गएको छ । आयुर्वेद औषधि प्राकृतिक जडीबुटीबाट बन्ने गर्छ । आयुर्वेदिक औषधिका स्रोतहरू खासगरी, बोटबिरुवाका सम्मपुर्ण अंगहरू र […]

  • तुलसी

    ८९ रोग निको पार्ने तुलसीको वैज्ञानिक महत्व

    ८९ रोग निको पार्ने तुलसीको वैज्ञानिक महत्व ! बैदिक सनातन सस्कारमा तुलसी पूजाको ठूलो महत्व छ । मानिस मृत्युशैयामा हुँदा प्राण त्याग्नु अघि तुलसीको बोटसंगै राख्नाले तथा तुलसीपत्र खुवाउनाले मरेपछि मोक्ष पाउँछ भनी शास्त्रमा वर्णन गरिएको छ । आदिकालदेखि पूजाको परम्परा बसेको तुलसीको महिमा वैज्ञानिक रुपमा पनि लाभदायक प्रमाणित भएको छ । तुलसीको मठ हुने […]

  • पिप्पली

    स्वास्थ्यको लागि पिप्पली खानुका फाइदाहरु

    हाम्रो देशमा बहुमुल्य औषधि पिप्पली त्यसै खेर गइरहेको छ । जडिबुटी लोपोन्मुख हुने अवस्थामा पुगेका छन् । यस्ता ताजा जडिबुटीबाट उपचार गर्ने पद्दतिको विकास गर्न सके तुरुन्त फाइदा उठाउन सकिने देखिन्छ । जडिबुटीको साहेताबाट नसोचेका रोगहरू निको बनाउन सकिने भएको छ । पिप्पलीलाई (Long Pepper) भन्दछन् । यसको फाइदाबारे अधिकांशलाई थाहा नहुन सक्छ । आज […]

  • रुघाखोकी

    रुघाखोकी र यसको जडिबुटीहरुवाट उपचार

    रुघाखोकी र यसको जडिबुटीहरुवाट उपचार । नाक बन्द हुने, बारम्बार सिगान आउने, नाक-आँखा चिलाउने, हाँच्छ्यु आउने, खोकी लाग्ने, घाँटी खस-खस हुने, कान दुख्ने, टाउको दुख्ने, ज्वरो आउने,शरीर गल्ने आदि लक्षणहरु भएको खण्डमा सामान्य बोलीचालीको भाषामा रुघाखोकी भनिन्छ । यी लक्षणहरु धेरै कारणले हुन सक्छन जस्तै Common Cold (Virus), Flu (Virus) आदि भाइरसका कारणले पनि यस्तो […]

  • मदर टिन्चर

    होम्योपैथीक र मदर टिन्चरका चमत्कारिक फाइदाहरु

    होम्योपैथीक औषधिमा मदर टिन्चर महत्वपुर्ण औषधिको रूपम लिएको छ । यस्ता मदर टिन्चर सिङ्गल जडिबुटीबाट बनाइएका छन् ।‌ यस्ता जडिबुटी नेपालमा प्रशस्त भएकाले होम्योपैथीक औषधि तयार गर्न सके एलोपैथिक भन्दा पनि राम्रो परिणाम देखिन सक्छ । नेपालमा सीमित होम्योपैथीक डाक्टर भएका र मदर टिन्चर भन्दा डायुलेसन र वायोकेमिकबाट उपचार गर्ने भएकाले यस्ता लेख कम आउने […]

  • टाइफाइड रोग र यसको आयुर्वेदिक उपचार

    टाइफाइड रोग एउटा ब्याक्टेरियल संक्रमण हो । नेपालीमा आन्तरिक ज्वरो वा म्यादी जरो पनि भनिन्छ । यो ज्वरो साल्मोनेला टाइफी प्रजातिको ब्याक्टेरियाको सङ्क्रमणका कारणले आउने गर्दछ । सङ्क्रमणको ६ देखि ३० दिनपछि देखिने यसका लक्षणहरू मन्ददेखि गम्भीर प्रकृतिका हुने गर्दछन् । यो रोगको प्रमुख लक्षण कमजोरी हुने, पेट दुख्ने, कब्जियत हुने, झाडा पखला लाग्ने तथा […]

  • जडिबुटी

    जडिबुटीहरुबाट बिभिन्न रोगहरुको उपचार

    जडिबुटीहरुबाट बिभिन्न रोगहरुको उपचार । रोगको उपचार आयुर्वेदिकबाट गर्नेबारे प्रकाश पार्न गइरहेको छु । हाम्रा वरीपरि रहेका जडिबुटीबाट उपचार गरेर लाभ उठाउन सके ठूलो उपलब्धि हुनेछ । जडिबुटीबाट उपचार गर्दा कुनै साईड इफेक्ट नहुने हुनाले पाठकहरूले फाइदा उठाउनु हुनेछ । हाम्रो देशलाई जडिबुटीको खानी भन्दा खासै फरक पर्दैन यहाँ प्रशस्त जडिबुटी हुँदाहुदै पनि हामी विदेशीको […]

  • गाजाको प्रयोगबाट लिन सकिने फाइदाहरू

    गाजालाई अंग्रेजीमा कैनाबीस, मेरिजुना, वीड आदि नामले चिनिने गर्दछ । गांजा (Cannabis वा Marijuana) बाट मनोसक्रिय मादक (Psychoactive Drug) बन्दछ । यस्ता औषधि बजारमा थुप्रै बेच्ने गरेको पाइन्छ । तर यस्तो औषधिको अणु विदेशबाट भित्रने गरेको छ । गाजाको पात फुल डाठ सवै सुकाएर औषधि बनाउन सकिन्छ । यो नेपाल र भारतमा बढी हुने गरेको […]

  • असुरो

    मानव स्वास्थ्यको लागि ठूलो औषधि असुरोका फाइदाहरु

    मानव स्वास्थ्यको लागि ठूलो औषधि असुरोका फाइदाहरु । आज औषधि विज्ञानले ब्याक्टेरियाको औषधि बनाउन सफल भएको छ तर भाइरसको औषधि बनाउन सकेको छैन । तर आयुर्वेदिक जडिबुटिमा यो गुण विद्यमान छ । ज्वरो आएको छ, रूघा लागेको छ, दम बढेको छ, शरीर दुखेको छ, सास फेर्न गार्हो भएको छ भने पारासिटामोल र एण्टिकोल्डको ठाउँमा यो […]

  • असुरो

    रोग लाग्नु भन्दा रोग नै लाग्न नदिनु राम्रो

    रोग लाग्नु भन्दा रोग नै लाग्न नदिनु राम्रो  ! प्रकृतिको अनुपम उपहार नेपाली जडिबुटी असुरो (कोरोनाको औषधि भने प्रमाणित भएको छैन ) तर यो हरेक प्रकारको भाइरल ज्वरो, रूघाखोकी, टाउको दुख्ने, शरीर दुख्ने, मुखबाट रगत आउने जस्ता समस्यामा बहुउपयोगी सावित भएको छ । हाम्रो उद्धेश्य कमाउनु या नाम कमाउनु होइन विश्वव्यापी रूपमा फैलिएको कोरोनाको रोकथाम […]

  • बोटबिरूवाहरु

    रोगबाट बच्न घर-घरमा तुलसी, निम, पिपल, बर, असुरो र स्वामी जस्ता बोटबिरूवाहरु रोपौ

    रोगबाट बच्न घर-घरमा तुलसी, निम, पिपल, बर, असुरो र स्वामी जस्ता बोटबिरूवाहरु रोपौ । आज मेरा परम मित्र शंकर अधिकारीसंग मोर्निङवाक गर्न हामी ३ किलोमिटर जति पर भित्री राजमार्ग हेर्दै गएका थियौ । बाटोमा मानव स्वास्थ्यसंग सरोकार राख्ने तुलसी, निम, पिपल, बर, असुरो जस्ता अक्सिजन फाल्ने बोटबिरूवाहरु कम देख्यौ । आज मानिस जोखिमको सुचीमा भएको […]